Justyna Federowicz

ArtykułyCo to jest coaching i czym różni się od mentoringu?

Co to jest coaching i czym różni się od mentoringu?

Kiedy zaczęłam wchodzić głębiej w świat coachingu zorientowałam się, że wiele osób nie wie co ten termin oznacza lub też myli coaching z mentoringiem. Coaching kojarzony jest najczęściej ze znanymi mówcami motywacyjnymi lub z „kołczowaniem” przez szefa w firmie. Wielokrotnie spotkałam się z bardzo pejoratywnym postrzeganiem coachingu, szczególnie wśród osób pracujących w korporacjach.

W tym artykule postaram się odczarować coaching i wyjaśnić różnice pomiędzy coachingiem i mentoringiem.

Trochę historii

Samo słowo coach wywodzi się z Węgier, a konkretnie – pochodzi od nazwy węgierskiej miejscowości Kocs, w której w XV wieku po raz pierwszy wyprodukowano pojazdy kołowe nazywane koczi, czyli powóz. Słowo to szybko przeniknęło do innych europejskich języków, gdzie pozostało do dziś. Początkowo związane było z transportem i nie miało nic wspólnego z jego współczesnym znaczeniem. W późniejszym czasie coachami nazywano również osoby przygotowujące młodzież do egzaminów, a także trenerów w środowisku sportowym.

Jednak już w V w.p.n.e Sokrates posługiwał się metodami zbliżonymi do coachingu. Przechadzając się ulicami starożytnych Aten rozmawiał z mieszkańcami w sposób, który pokazywał rozmówcy sprzeczności w jego myśleniu, lub też prowadząc rozmowę tak, aby rozmówca sam doszedł do określonego wniosku znajdując odpowiedź w sobie.

Początki współczesnego coachingu, rozumianego jako relacja, w której coach wspiera klienta w wydobywaniu jego osobistego potencjału, to lata 70 XX wieku. Zaczęło się od sportu, a konkretne od książki „Tenis. Wewnętrzna gra” autorstwa Timothy Gallwey’a, która uznawana jest za pierwowzór koncepcji coachingu. W książce po raz pierwszy w historii sportu pojawiła się teza, że przeszkody wewnętrzne, te w głowie zawodnika, mają dużo większy wpływ na jego efektywność, niż sam przeciwnik sportowy. Autor sugerował, aby zamiast wytykać błędy, zadawać pytania, które pozwolą zawodnikowi samodzielnie odkryć jakie błędy popełnia i je wyeliminować. Ćwiczenia umysłu zaprezentowane w książce autor oparł na filozofii zen oraz na psychologii.  Koncepcja Gallwey’a spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem nie tylko w świecie sportu, ale również w biznesie.

Czym więc jest coaching?

Definicja coachingu według International Coaching Federation (ICF)

Ciągła relacja personalna, która pomaga ludziom osiągnąć nietuzinkowe wyniki w życiu, karierze, firmach i organizacjach. Dzięki coachingowi Klienci pogłębiają swoją wiedzę, poprawiają swoje wyniki i polepszają jakość swojego życia. Na każdym spotkaniu Klient wybiera, na czym ma się skupić, a coach słucha i wnosi swój wkład poprzez obserwację i zadawanie pytań. Ta interakcja ma na celu rozjaśnienie sytuacji i zachęcanie Klienta do podejmowania działania. Coaching przyspieszy postępy Klienta, dzięki uświadamianiu mu potencjalnych konsekwencji podejmowanych wyborów. Coaching koncentruje się na obecnym stanie Klienta i na jego dążeniach oraz chęci podejmowania działań, dzięki którym osiągnie cel, do jakiego zmierza. Coachowie ICF są świadomi, iż te rezultaty są wynikiem intencji, wyborów i poczynań Klienta, które zostały wsparte wysiłkami coacha i wdrażaniem tego, co zostało osiągnięte poprzez proces coachingu.

Coaching przez małe „c” i przez duże „C”

Robert Dilts – trener, coach, instruktor, czołowy reprezentant nurtu NLP, wprowadził do świata coachingu model poziomów logicznych, zwanych „piramidą Dilts’a”.

  • Tożsamość (kto?): kim jestem, misja, duchowość, dokąd zmierzam, mój sens życia
  • Przekonania (dlaczego?): system przekonań, jak myślę o sobie, świecie, ludziach
  • Wartości (w imię czego?): system wartości, motywacja, co jest ważne, po co to robię
  • Umiejętności (jak?): zdolności, plany i strategie, co umiem
  • Zachowania (co?): robię, działania i reakcje, jak się zachowuję, co robię
  • Środowisko (gdzie? kiedy?): środowisko, jego ograniczenia i możliwości, w jakim otoczeniu jestem, z kim, kiedy, gdzie

Zgodnie z tym modelem to, gdzie jestem (środowisko), co robię (zachowania), wynika bezpośrednio z tego, co potrafię (umiejętności), w co wierzę (wartości), co jest dla mnie ważne (przekonania). A wszystko to, co jest dla mnie ważne wynika ze świadomości mojej misji, mojego sensu życia.

Wewnętrzne konflikty są efektem braku spójności pomiędzy treścią poszczególnych poziomów. Zbudowanie harmonijnej relacji pomiędzy poszczególnymi poziomami daje spokój i poczucie spełnienia, równowagę.

Powszechnie znany coaching skoncentrowany jest zwykle na poziomie zachowań i umiejętności. Jest to tzw. coaching przez małe „c”. Zwykle zmiana na tym poziomie jest nietrwała, ma charakter przejściowy.

Głęboko transformujący proces coachingowy, czyli coaching przez duże „C” (life coaching), koncentruje się na wyższych poziomach – na wartościach, przekonaniach, tożsamości, wizji i misji. Obejmuje wspieranie ludzi w skutecznym osiąganiu celów na wszystkich poziomach.

Skuteczna zmiana opiera się na wzmocnieniu tożsamości i wartości oraz na urzeczywistnieniu marzeń i celów. Zmiany, które zachodzą podczas tego procesu mają charakter trwały, ponieważ transformacja dotyczy o wiele głębszych poziomów (Robert Dilts, „Od przewodnika do inspiratora”, 2006)

Co da Ci proces coachingowy?

Coaching pomoże Ci przede wszystkim wydobyć Twój potencjał i korzystać z niego na Twojej drodze rozwoju osobistego, czy zawodowego. Pomoże Ci zajrzeć głęboko w siebie, przyjrzeć się swoim wartościom, przekonaniom. Coaching może pomóc Ci wejść na wyższy poziom duchowości, odnaleźć harmonię i sens w Twoim życiu.

Coach jest Twoim przewodnikiem. Nie doradza, nie ocenia, nie wygłasza swoich opinii. Zadaje pytania i skłania Cię do poszukiwania odpowiedzi, dzięki którym odkrywasz to, czego o sobie nie wiedziałaś, czego nie byłaś świadoma, lub czego się obawiałaś. 

Podczas procesu coachingowego wyznaczasz sobie konkretne cele, które realizujesz zgodnie z tym, co odkryłaś w swoim procesie coachingowym. To Ty jesteś odpowiedzialna za to, co osiągniesz i gdzie dojdziesz w tym procesie, coach tylko Ci w tym pomaga stosując odpowiednie narzędzia coachingowe. 

Coaching jest relacją ukierunkowaną na osiągnięcie celu, tym samym czas trwania procesu jest określony. W zależności od postawionego celu, procesy coachingowe trwają od 3 do 6 miesięcy.

Czym zatem jest mentoring?

Mentoring to prowadzenie w oparciu o własne doświadczenie mentora. Jest to relacja długoterminowa, skoncentrowana na ogólnym rozwoju klienta, oparta na przykładzie, mądrości i dojrzałości mentora. Mentor dzieli się z klientem swoją wiedzą, pokazuje nowe perspektywy, a klient (mentee) czerpie z tego doświadczenia i naśladuje pozytywne zachowania swojego mentora. Mentor staje się autorytetem dla swojego klienta na jego drodze rozwoju. Mentoring jest zwykle długotrwałą relacją, czas jej trwania nie jest ściśle określony.

Mam nadzieję, że ten artykuł nie tylko pomógł Ci lepiej zrozumieć czym jest coaching i mentoring, ale też przekonał Cię, że są to głęboko transformujące procesy, które mogą zmienić Twoje życie, jeśli tylko tego chcesz i jesteś na to gotowa.